Ελληνικές Σπουδές σε ξένα πανεπιστήμια

Image result for greek studies

 

Οι Ελληνικές Σπουδές στο Ηνωμένο Βασίλειο και η προώθησή τους από ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εξωτερικού με απόσπαση φιλολόγων από την Ελλάδα

 

Η προώθηση των Ελληνικών Σπουδών (γλώσσας, πολιτισμού, ιστορίας) γίνεται εδώ και χρόνια σε όλο τον κόσμο παρά τις δυσκολίες και τη διάχυτη οικονομική και πνευματική κρίση. Σε μεγάλο βαθμό στηρίζεται σε ατομικές πρωτοβουλίες και χρηματοδοτήσεις-χορηγίες από Έλληνες και φιλέλληνες υποστηρικτές του ελληνικού πολιτισμού. Σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται συνεχώς αποτελεί χρέος όλων η διατήρηση και διάδοση των σπουδαίων πολιτισμών που γέννησαν, επηρέασαν σημαντικά και εξακολουθούν να συμβάλουν στην εξέλιξη των γλωσσών, της πολιτικής, της επιστήμης, της τέχνης, του θεάτρου και της φιλοσοφίας. Το πολυπολιτισμικό περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί ευνοεί την προώθηση και εμβάθυνση σε ποικίλους πολιτισμούς. Η πρόκληση βρίσκεται στο  να κεντρίζεται το ενδιαφέρον των φοιτητών κάθε εθνικότητας και να αποδεικνύεται πως οι ελληνικές σπουδές είναι αξιόλογο αντικείμενο μελέτης και γνώσης. Όπως όλα τα αντικείμενα έτσι και αυτό πρέπει να εκσυγχρονίζεται και να εμπλουτίζεται συνεχώς σύμφωνα με τις ανάγκες της εποχής, χωρίς φυσικά να χάνει την ταυτότητα του.

Σύμφωνα με τον νόμο 4415/2016 στο πλαίσιο της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης παρέχονται εκπαιδευτικά προγράμματα από πανεπιστήμια του εξωτερικού, τα οποία απευθύνονται σε φοιτητές και ενηλίκους που δεν είναι κατ’ ανάγκη ελληνικής καταγωγής και επιθυμούν να γνωρίσουν την ελληνική γλώσσα και τον ελληνικό πολιτισμό. Τα προγράμματα αυτά οργανώνονται από: δ) Τμήματα Ελληνικών Σπουδών ή άλλες μορφές οργάνωσης ελληνικών σπουδών, καθώς και θεολογικές σχολές ή μονάδες θεολογικής εκπαίδευσης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ξένων χωρών (άρθρο 3 Ν. 4415/2016). Τα προγράμματα αυτά ενισχύονται με την απόσπαση φιλολόγων από το ΥΠ.Π.Ε.Θ.

Στη Μ. Βρετανία και στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης πολλά πανεπιστήμια έχουν ιδρύσει διάφορες έδρες και τμήματα σπουδών της Ελληνικής Γλώσσας προσφέροντας μαθήματα αρχαίων και νέων ελληνικών. Επιπλέον, σε επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης διδάσκεται η ελληνική ως ξένη γλώσσα, για ακαδημαϊκούς ή άλλους σκοπούς, σε διάφορα επίπεδα και ενισχύεται η έρευνα για την ανάπτυξη των Ελληνικών Σπουδών.

Η σπουδαία συμβολή του Ελληνικού πολιτισμού στην εξέλιξη των γραμμάτων και των τεχνών ανά τους αιώνες είναι αδιαμφισβήτητη. Τα ξένα πανεπιστήμια έχουν κάθε λόγο να δημιουργούν έδρες Ελληνικών Σπουδών, με επίκεντρο τον αρχαιοελληνικό κόσμο, τη βυζαντινή εποχή αλλά και τη νεότερη Ελλάδα. Οι έδρες αυτές στελεχώνονται από επιφανείς Έλληνες και ξένους καθηγητές αναγνωρισμένου κύρους. Η προσπάθεια των καθηγητών και των Ελλήνων αποσπασμένων εκπαιδευτικών είναι να διατηρήσουν ζωντανή την παρουσία της Κλασικής, Βυζαντινής και Νεοελληνικής Γραμματείας στο εξωτερικό, προσελκύοντας νέες γενιές φοιτητών στα τμήματα διδασκαλίας και μάθησης.

Στη Μ. Βρετανία δραστηριοποιείται για 100 και πλέον χρόνια «Η Κλασική Ένωση» (The Classical Association) με πλήθος κλασικών πανεπιστημιακών τμημάτων. (http://www.classicalassociation.org/departments.html)

Temple of Apollo at CorinthThe Classical Association

Η «Κλασική Ένωση» ιδρύθηκε το 1903 με σκοπό την προώθηση της ανάπτυξης και διατήρησης των κλασικών σπουδών. Από την αρχή τα μέλη της προέρχονταν από όλα τα κοινωνικά στρώματα. Στους διατελέσαντες προέδρους συγκαταλέγονται ένας ποιητής, ένας ζωολόγος, ένας εκδότης και ένας τραγουδιστής, καθώς και διάσημοι ακαδημαϊκοί και δύο πρωθυπουργοί. Συγκεντρώνει όσους εκτιμούν τη μελέτη των γλωσσών, της λογοτεχνίας και του πολιτισμού της αρχαίας Ελλάδας και της Ρώμης. Σήμερα η «Κλασική Ένωση» αποτελείται από 3.000 περίπου μέλη.

Μέσω ενός δικτύου παραρτημάτων, η Ένωση υποστηρίζει την ανάπτυξη των Κλασικών Σπουδών με ποικίλα μέσα όπως με σχολικούς διαγωνισμούς ανάγνωσης, παραστάσεις κλασσικών έργων και εκδρομές σε μέρη κλασικού ενδιαφέροντος. Παρέχονται υποτροφίες για συνέδρια και ακαδημαϊκά προγράμματα και εκδίδουν τρία ακαδημαϊκά περιοδικά.

Κατά τα έτη 1960-1990 η «Κλασική Ένωση» αναπτύχθηκε περαιτέρω με την ίδρυση (1962) της Κοινής Ένωσης Κλασικών Δασκάλων (Joint Association of Classical Teachers, JACT), η οποία είναι μια βρετανική οργάνωση για την ενθάρρυνση της διδασκαλίας των Κλασικών Σπουδών σε σχολεία και πανεπιστήμια. Αποτελείται από 150 περίπου καθηγητές των Αρχαίων Ελληνικών στη Μ. Βρετανία, οι οποίοι διδάσκουν στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση και οργανώνουν θερινά σχολεία για μαθητές. Κάθε χρόνο 400 περίπου μαθητές επιλέγουν τα Αρχαία Ελληνικά ως μάθημα προετοιμασίας για την εισαγωγή τους στα βρετανικά πανεπιστήμια (A Level Ancient Greek). Οι μαθητές αυτοί φοιτούν κυρίως σε ιδιωτικά σχολεία. Στο Ηνωμένο Βασίλειο 6000 περίπου φοιτητές επιλέγουν μαθήματα Κλασικών Σπουδών και ειδικότερα τα Αρχαία Ελληνικά. Τέλος, το ετήσιο συνέδριο δίνει την ευκαιρία σε επαγγελματίες, ακαδημαϊκούς και φοιτητές να συναντώνται και να ανταλλάσσουν ιδέες. Σήμερα η «Κλασική Ένωση» είναι ο μεγαλύτερος οργανισμός Κλασικών Σπουδών στη Μ. Βρετανία. Διαβάστε περισσότερα στην παρουσίαση: You can view the powerpoint presentation here.

Ακόμη, δραστηριοποιείται στο Ηνωμένο Βασίλειο η «Εταιρεία για την προώθηση των Βυζαντινών Σπουδών», γνωστή ως «Society for the Promotion of Byzantine Studies« (https://www.byzantium.ac.uk/about-us/ ) με πλούσιες επιστημονικές δραστηριότητες.

Society for the Promotion of Byzantine Studies (SPBS)

Η Εταιρεία Προώθησης Βυζαντινών Σπουδών ιδρύθηκε το 1983 με σκοπό την περαιτέρω μελέτη και γνώση της ιστορίας και του πολιτισμού, της γλώσσας και της λογοτεχνίας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και των γειτόνων της. Το πεδίο εφαρμογής της είναι ευρύ, καλύπτοντας την ιστορία, την αρχαιολογία, την ιστορία της τέχνης, τη φιλολογία, τη θεολογία και τις λογοτεχνικές σπουδές και αγκαλιάζει όλες τις γλώσσες που υπήρχαν στο Βυζάντιο -ελληνική, λατινική, συριακή, αρμενική, αραβική και σλαβική.

Τέλος, στη Μ. Βρετανία έχει ιδρυθεί η «Εταιρεία Νεοελληνικών Σπουδών», γνωστή ως «Society for Modern Greek Studies« (http://moderngreek.org.uk/society/welcome ) με ποικίλες δράσεις.

Τhe Society for Modern Greek Studies

Η Εταιρεία Νεοελληνικών Σπουδών ιδρύθηκε το 2008 και έχει στόχο την προώθηση της διδασκαλίας και της έρευνας των Νεοελληνικών Σπουδών στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ειδικότερα καταγίνεται με τη μελέτη της νεοελληνικής γλώσσας, της λογοτεχνίας, της ιστορίας, της ελληνικής κοινωνίας και του ελληνικού πολιτισμού. Διοργανώνει εκδηλώσεις και συνέδρια και συνεργάζεται με σχολεία, κολέγια και άλλα συναφή ιδρύματα και οργανισμούς. Επιπλέον, εκδίδει το online περιοδικό Modern Greek Studies Online  από το 2015.

Αναμφισβήτητα, οι προαναφερόμενες συλλογικές επιστημονικές πρωτοβουλίες για την προώθηση των Κλασικών, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών είναι αξιοθαύμαστες. Ωστόσο, στη σημερινή εποχή όπου ο τεχνοκρατικός τρόπος ζωής ωθεί τους νέους προς χρησιμοθηρικές επιλογές σπουδών,αναμένοντας να εξασφαλίσουν θέσεις εργασίας, για να επιβιώσουν, η προσπάθεια διατήρησης των τμημάτων Ελληνικών Σπουδών στα ξένα πανεπιστήμια γίνεται πλέον δύσκολη. Γι’ αυτό χρειάζεται η υποστήριξη της Διασποράς, των ιδιωτικών φορέων και του Ελληνικού κράτους.

Σύμφωνα με τον Β. Λαμπρόπουλο, διευθυντή της αμερικανικής έδρας Καβάφη του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν (ΗΠΑ), το μέλλον κάθε επιστημονικού κλάδου εξαρτάται από το φοιτητικό ενδιαφέρον και από τη συγκριτική και διεπιστημονική έρευνα. Επομένως, χρειάζεται καθημερινή προσπάθεια να προωθούμε τον Ελληνισμό ως ένα αξιόλογο αντικείμενο γνώσης και έρευνας μέσω μιας αποτελεσματικής διδασκαλίας με έμφαση σε νέες μεθόδους εκμάθησης ξένων γλωσσών και δράσεις σχετικά με παιδαγωγικά ζητήματα και τεχνολογίες.

Στο εξωτερικό υποστηρίζονται από το Υπουργείο Παιδείας περίπου 80 έδρες Ελληνικών Σπουδών με αποστολή εκπαιδευτικού υλικού ή/και εκπαιδευτικών αυξημένων προσόντων, ώστε να στηρίζεται πολύπλευρα το έργο της διάδοσης, της μελέτης και της διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας, της ιστορίας και του πολιτισμού. Οι εν λόγω πανεπιστημιακές έδρες του εξωτερικού θα πρέπει να συνδεθούν με τα Συντονιστικά Γραφεία και τις ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού. Στις χώρες της περιοχής ευθύνης του Γραφείου Συντονιστή Εκπαίδευσης Λονδίνου έχουν αποσπαστεί από το ΥΠ.Π.Ε.Θ. τέσσερις φιλόλογοι (καθηγήτριες κλ. ΠΕ02), οι οποίες εργάζονται επί σειρά ετών σε ΑΕΙ της Μ. Βρετανίας και της Σουηδίας για τις ανάγκες της διδασκαλίας της Ελληνικής Γλώσσας και την προώθηση των Ελληνικών Σπουδών. Οι εν λόγω εκπαιδευτικοί εκπληρώνουν ουσιώδεις διδακτικές ανάγκες στα ακόλουθα πανεπιστημιακά εκπαιδευτικά ιδρύματα:

 

  • ROYAL HOLLOWAY, U. K.

Hellenic Institute, Royal Holloway, University of London: https://www.royalholloway.ac.uk/hellenic-institute/Study/ 

Classics Department, Royal Holloway, University of London: https://www.royalholloway.ac.uk/classics/home.aspx 

Ερευνητικό κέντρο του τμήματος Ιστορίας με συνδέσεις με το Κλασικό τμήμα που προωθεί την μελέτη της ελληνικής, γλώσσας, λογοτεχνίας και ιστορίας από την αρχαϊκή και κλασσική περίοδο μέχρι σήμερα και τη θέση της νεοελληνικής γλώσσας στον μοντέρνο κόσμο.

 

  • UNIVERSITY OF READING, U. K.

Greek Studies at Reading: http://www.reading.ac.uk/CHS/ 

Προώθηση έρευνας και διδασκαλίας ελληνικής γλώσσας, ιστορίας και πολιτισμού όλων των περιόδων υπό την αιγίδα του Ελληνικού Υπουργείου Παιδείας. Διοργανώνονται και δράσεις όπως ομιλίες και σεμινάρια ανοιχτά στο κοινό.

 

  • QUEEN’S UNIVERSITY BELFAST, U.Κ.

Modern Greek: https://www.qub.ac.uk/directorates/InformationServices/LanguageCentre/Courses/LanguageClasses/GreekModern/ 

Με έμφαση στη νέα ελληνική γλώσσα και κουλτούρα, σε βασικές επικοινωνιακές δεξιότητες, εξοικείωση με τη γλώσσα και γνώσεις για την σύγχρονη ελληνική ζωή.

 

  • LUND UNIVERSITY, SWEDEN

Greek (Modern Greek):

https://www.lunduniversity.lu.se/lucat/group/v1000117 

 https://www.lunduniversity.lu.se/lucat/group/v1000114

Σπουδές νέων ελληνικών, αρχαίων, βυζαντινών και λατινικών.

 

Η σημερινή κρίση που κλονίζει τον κόσμο οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην εγκατάλειψη του ανθρωπισμού, όπως αυτός εκφράζεται με την υποβάθμιση των κλασικών σπουδών και τις ωφελιμιστικές τάσεις που επικρατούν σε διεθνές επίπεδο. Τα κλασικά γράμματα αποτέλεσαν την ανθρωποκεντρική βάση του Ευρωπαϊκού πολιτισμού και είναι σήμερα πηγή αυτογνωσίας που οδηγούν στην ανακάλυψη της βαθύτερης ουσίας του ανθρώπου. Ταυτόχρονα επιτρέπουν στην ανθρωπότητα να αντλεί από τον αρχαίο πολιτισμό τις αξίες του διαλόγου, της συνεργασίας και της πλήρους συμμετοχής του ανθρώπου στην κοινότητα και την ευρύτερη κοινωνία. Τα αρχαία κείμενα ‘μιλούν’ για τη σκέψη και τα συναισθήματα του ανθρώπου και επιτρέπουν στους αναγνώστες να έρθουν σε επαφή με τον αρχαίο ελληνικό λόγο που εκφράστηκε μέσω της ελληνικής γλώσσας. Αξίζει οι πολίτες του σύγχρονου κόσμου να γνωρίσουν τους δόκιμους συγγραφείς της ελληνικής γλώσσας. Ένας πρόσφορος τρόπος είναι η δημιουργία αναγνωστικών ομίλων από θιασώτες της ελληνικής γλώσσας και της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Έτσι όλοι μπορούν να μυηθούν στις ανθρωπιστικές αξίες του ελληνικού πολιτισμού. 

Related image

Oι Έλληνες είναι οι ηνίοχοι κάθε επερχόμενου πολιτισμού…

«Αποδεδειγμένα σε κάθε περίοδο της εξέλιξής του ο δυτικοευρωπαϊκός πολιτισμός προσπάθησε να απελευθερώσει τον εαυτό του από τους Έλληνες.
Η προσπάθεια αυτή είναι διαποτισμένη με βαθύτατη δυσαρέσκεια, διότι ο,τιδήποτε κι αν δημιουργούσαν, φαινομενικά πρωτότυπο και άξιο θαυμασμού, έχανε χρώμα και ζωή στη σύγκρισή του με το ελληνικό μοντέλο, συρρικνωνότανε, κατέληγε να μοιάζει με φθηνό αντίγραφο, με καρικατούρα. […]
Έτσι, οι άνθρωποι συνεχίζουν να νιώθουν ντροπή και φόβο απέναντι στους Έλληνες. Βέβαια, πού και πού, κάποιος εμφανίζεται που αναγνωρίζει ακέραιη την αλήθεια, την αλήθεια που διδάσκει ότι οι Έλληνες είναι οι ηνίοχοι κάθε επερχόμενου πολιτισμού και σχεδόν πάντα τόσο τα άρματα όσο και τα άλογα των επερχόμενων πολιτισμών είναι πολύ χαμηλής ποιότητας σε σχέση με τους ηνίοχους, οι οποίοι τελικά αθλούνται οδηγώντας το άρμα στην άβυσσο, την οποία αυτοί ξεπερνούν με αχίλλειο πήδημα».                                                                                                                                                                                                                              Φρειδερίκος Νίτσε, «Η Γέννηση της Τραγωδίας» (1872)