Ανάγκη ίδρυσης Δίγλωσσων Σχολείων

Related image

 

«Τα σχολεία έχουν αποστολή την ανάπτυξη των δυνατοτήτων των εκπαιδευομένων μέσα από τη μετάδοση της γνώσης και τη διαμόρφωση δεξιοτήτων, στάσεων και αξιών οι οποίες θα τους καταστήσουν ικανούς να ζήσουν εντός της κοινωνίας» (UNESCO, 2007).

 

Αναγκαιότητα ίδρυσης Δίγλωσσων Σχολείων στη Μ. Βρετανία

Υπό την επίδραση των εκτεταμένων κοινωνικών αλλαγών που συνέβησαν και συμβαίνουν κατά τις τελευταίες δεκατίες στην Ευρώπη και στον κόσμο και στο πλαίσιο του πολιτιστικού και εκπαιδευτικού πλαισίου της Μ. Βρετανίας και των αξιών και κανόνων που το προσδιορίζουν, αναπτύσσεται ο σχετικός προβληματισμός για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση και ειδικότερα τη δίγλωσση εκπαίδευση και την ίδρυση δίγλωσσων σχολείων.

Σύμφωνα με το άρθρο 4 του νόμου 4415/2016 παρέχεται η δυνατότητα ίδρυσης σχολικών μονάδων με δίγλωσσο πρόγραμμα. Συγκεκριμένα αναφέρεται:

  1. Με απόφαση του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, μπορεί να ιδρύονται στην αλλοδαπή σχολικές μονάδες με δίγλωσσο πρόγραμμα από φορείς του άρθρου 2, εφόσον αυτό επιτρέπεται από τη νομοθεσία των ξένων χωρών ή από διεθνείς ή διακρατικές συμφωνίες. Η αναγνώριση και η ισοτιμία των τίτλων σπουδών για τα δίγλωσσα σχολεία για τις ξένες χώρες καθορίζονται από τις διμερείς συμφωνίες, σύμφωνα με σχετικές διατάξεις της ημεδαπής και της χώρας υποδοχής. Οι απολυτήριοι τίτλοι σπουδών που χορηγούν τα σχολεία αυτά αναγνωρίζονται ως ισότιμοι με τους τίτλους των αντίστοιχων σχολείων της ημεδαπής. (άρθρο 4 Ν 4415/2016).

Στο πλαίσιο αυτό μπορούν να ιδρύονται δίγλωσσα σχολεία για μαθητές 3-18 ετών, στα οποία παρέχεται δίγλωσσο πρόγραμμα (π.χ. ελληνόγλωσσο και αγγλόγλωσσο). Η ίδρυση δίγλωσσων σχολείων δεν απαγορεύεται από την εκπαιδευτική νομοθεσία που εφαρμόζεται στη Μ. Βρετανία και μάλιστα ενθαρρύνεται από σχετική οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προώθηση της μητρικής γλώσσας. Θα μπορούσε να προωθηθεί μια διακρατική συμφωνία Ελλάδας-Μεγάλης Βρετανίας για την ίδρυση ενός σύγχρονου ελληνοβρετανικού σχολείου στο Λονδίνο. Για το ωρολόγιο πρόγραμμα και το πρόγραμμα σπουδών ισχύει:

  1. Το ωρολόγιο πρόγραμμα και το πρόγραμμα σπουδών των σχολικών μονάδων καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, ύστερα από γνώμη του Ι.Ε.Π. Το πρόγραμμα σπουδών αξιολογείται από το Ι.Ε.Π. ανά τριετία. Οι μεταβολές μπορεί να αφορούν και τη διδασκαλία της γλώσσας και του πολιτισμού της χώρας υποδοχής. Στο δίγλωσσο πρόγραμμα, απαραίτητη προϋπόθεση είναι οι ώρες διδασκαλίας στην ελληνική γλώσσα να είναι τουλάχιστον δέκα (10) κάθε εβδομάδα. (άρθρο 4 Ν 4415/2016).

Στο Λονδίνο βιώνουμε μια ανάμειξη λαών που προέρχοναι από διαφορετικούς πολιτισμούς, εθνοτικές ομάδες, κοινωνικά στρώματα και θρησκείες. Δεν υπάρχουν σχολεία και σχολικές τάξεις με ομοιογενές κοινωνικοπολιτισμικό υπόβαθρο. Στο Η. Β. υπάρχουν πολλοί τύποι σχολείων όπως τα Ελεύθερα Σχολεία (Free Schools), που χρηματοδοτούνται από την κυβέρνηση, αλλά μπορούν να μην ακολουθούν το εθνικό πρόγραμμα σπουδών, τα ανεξάρτητα σχολεία (Independent Schools) που είναι ιδιωτικά σχολεία, συνήθως με δίδακτρα και χρηματοδοτούνται από τον δήμο και ακολουθούν δικό τους πρόγραμμα, οι Ακαδημίες (Academies), οι οποίες είναι ανεξάρτητα σχολεία που χρηματοδοτούνται από το δημόσιο ή/και χορηγούς (όχι από τον δήμο) και ακολουθούν υποχρεωτικά το εθνικό πρόγραμμα σπουδών και τα Ομολογιακά Σχολεία (Faith Schools) που μπορούν να ακολουθούν το εθνικό πρόγραμμα σπουδών, αλλά μπορούν να περιέχουν μαθήματα με θρησκευτικό περιεχόμενο.

Σήμερα λειτουργούν στη Μ. Βρετανία δύο ορθόδοξα Ομολογιακά Σχολεία (Faith Schools), τα οποία ιδρύθηκαν με την υποστήριξη της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας: ο «Άγιος Κυπριανός» και ο «Άγιος Ανδρέας». Το Ορθόδοξο Ομολογιακό Σχολείο «Άγιος Κυπριανός» (St. Cyprian’s Greek Orthodox Primary Academy) είναι σχολείο Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης για μαθητές 3-11 ετών (http://www.stcypriansprimaryacademy.co.uk/). Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας γίνεται μέσα στο υποχρεωτικό πρόγραμμα. Κατά το έτος 2015-2016 τοποθετήθηκαν δύο αποσπασμένοι δάσκαλοι. Κατά το έτος 2016-2017 τοποθετήθηκε μία φιλόλογος. Κάθε χρόνο 10-15 μαθητές δίνουν εξετάσεις για το Κρατικό Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας επιπέδου Α1. Το Ορθόδοξο Ομολογιακό Σχολείο «Άγιος Ανδρέας» (St Andrew the Apostle Greek Orthodox School) είναι σχολείο Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για μαθητές 12-18 ετών ( https://www.standrewtheapostle.org.uk/ ). Πρόκειται για ένα αγγλικό σχολείο (Academy free school) με πλειονότητα Άγγλων μαθητών. Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας γίνεται το απόγευμα μετά το πέρας του υποχρεωτικού προγράμματος για όσους ενδιαφέρονται. Στο σχολείο «Άγιος Ανδρέας», παρότι είναι Ορθόδοξο Ομολογιακό Σχολείο δεν διδάσκεται το μάθημα των Θρησκευτικών, αλλά Θρησκειολογία, όπως προβλέπεται από το Βρετανικό Πρόγραμμα Σπουδών.

Ένα ιδιαίτερα επιτυχημένο δίγλωσσο σχολείο για μαθητές ελληνικής καταγωγής ήταν το Ελληνικό Κολλέγιο του Λονδίνου (Hellenic College of London). Το σχολείο αυτό λειτουργούσε με δίδακτρα στην περιοχή Knightsbridge, στο κεντρικό Λονδίνο. Ιδρύθηκε το 1980 και έκλεισε το 2005. Ξεκίνησε ως οικοτροφείο και αργότερα εξελίχθηκε σε ημερήσιο σχολείο. Το εν λόγω σχολείο συνδύαζε βρετανικές και ελληνικές εκπαιδευτικές παραδόσεις προσελκύοντας μαθητές από την ηλικία του νηπιαγωγείου μέχρι το προ-πανεπιστημιακό επίπεδο. Μέχρι το 1996 είχε 280 περίπου μαθητές, ενώ το 2005 ο αριθμός των μαθητών μειώθηκε στους 80. Το σχολείο παρείχε δίγλωσσο πρόγραμμα. Το συνολικό εβδομαδιαίο ωρολόγιο πρόγραμμα ήταν 40 ώρες, από τις οποίες περίπου 10 ώρες διδάσκονταν στην ελληνική γλώσσα. Τα περισσότερα μαθήματα ήταν στα αγγλικά. Στα ελληνικά διδάσκονταν: ορθόδοξη θεολογία, ελληνική ιστορία, ελληνική γεωγραφία, ελληνική γλώσσα και αρχαία ελληνικά. https://web.archive.org/web/20050207192907/http://www.hellenic.org.uk/

Εκτός από τα προαναφερθέντα, μερικά ακόμα σχολεία, δίγλωσσα ή μη, είναι τα εξής:

  • Τα Ευρωπαϊκά σχολεία (π.χ. Ευρωπαϊκό Σχολείο Βρυξελλών ΙΙΙ  https://www.eeb3.eu/en/   )
  • St. Catherine’s British School in Athens (http://www.stcatherines.gr/ )
  • Γαλλο-αγγλικό σχολείο στο Λονδίνο (http://www.en.lyceefrancais.org.uk/school-structure )
  • Το Ελληνικό Δημοτικό Σχολείο και Νηπιαγωγείο Λονδίνου ( http://dim-london.europe.sch.gr/  )
  • Το Ελληνικό Γυμνάσιο Λύκειο Λονδίνου (http://www.greek-secondary.haringey.sch.uk/ )
  • Άλλα σχολεία, κυρίως στο Βόρειο Λονδίνο με σημαντικό αριθμό ελληνοκυπρίων μαθητών.

Για τη διαμόρφωση πληρέστερης εικόνας σχετικά με το Αναλυτικό και το Εβδομαδιαίο Ωρολόγιο Πρόγραμμα ενός δίγλωσσου στο Λονδίνο μπορεί βοηθήσει η μελέτη της εμπειρίας των παραπάνω σχολείων. Θα μπορούσε να μελετηθεί η θεσμοθέτηση δίγλωσσου ωρολογίου και αναλυτικού προγράμματος μετά από διακρατικές συμφωνίες της χώρας μας με τη Μεγάλη Βρετανία (άρθρο 4 παράγρ 2 Ν. 4415/2016). Στο πλαίσιο αυτό, μετά από διμερείς συμφωνίες, προτείνεται η προσφορά GCSE, AS, και A Levels για την αντίστοιχη αύξηση των επιλογών μαθημάτων από τους μαθητές με την εξασφάλιση των αναγκαίων υποδομών από το αγγλικό κράτος (π. χ. οργανωμένα εργαστήρια Πληροφορικής, Φυσικής, Χημείας Βιολογίας για τη διδασκαλία και τις εξετάσεις).

Image result for δίγλωσσα σχολεία

Το δίγλωσσο σχολείο πρέπει να λειτουργεί ως δημιουργική κοινότητα, που βασίζεται στο όραμα ενός κόσμου που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώμτα, που υποστηρίζει το διάλογο των πολιτισμών, τη διαπολιτισμική κατανόηση και την αποδοχή της διαφορετικότητας, προάγει τις δυνατότητες όλων των μαθητών στον βέλτιστο δυνατό βαθμό, καλλιεργεί ολόπλευρα την προσωπικότητά τους, αναπτύσσει ισόρροπα τη νοητική, συναισθηματική και κοινωνική σφαίρα, βελτιώνει τις διαπροσωπικές σχέσεις όλων των μελών, υποστηρίζει την συνεχή επιμόρφωση των διδασκόντων στη χώρα υποδοχής, την επαγγελματική τους ανάπτυξη και την κουλτούρα της ποιότητας.

Για την δημιουργία ενός ελληνοβρετανικού σχολείου στο Λονδίνο πρέπει να μελετηθούν οι ακόλουθοι παράγοντες:

  • Η δυνατότητα φοίτησης των μαθητών από το Νηπιαγωγείο μέχρι το επίπεδο Α Level (3-18 ετών).
  • Η κατανομή του προγράμματος: π.χ. 70% αγγλόγλωσσο 30% ελληνόγλωσσο.
  • Η δυνατότητες προσέλκυσης μεγάλου αριθμού μαθητών διαφόρων εθνοτήτων που προτιμούν ελληνοβρετανικό πρόγραμμα.
  • Πρόσκληση σε παιδιά Ελλήνων και Ελληνοκυπρίων που προτιμούν ελληνόγλωσση εκπαίδευση.
  • Εξασφάλιση εξοπλισμού και υποδομών (π.χ. σύγχρονο εκπαιδευτήριο με πληρότητα αιθουσών, υλικοτεχνική υποδομή, τεχνικός εξοπλισμός, βιβλιοθήκη, ψηφιακό υλικό, εργαστήρια Πληροφορικής, Φυσικής, Χημείας, Βιολογίας, αίθουσα εκδηλώσεων, κ.λπ.).
  • Προώθηση της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας (Classics).

Ορισμένα πιθανές ανησυχίες για την ευόδωση του εγχειρήματος είναι οι εξής:

  • Το Λονδίνο είναι μεγαλούπολη και υπάρχει μεγάλη διασπορά των Ελλήνων μαθητών με αποτέλεσμα οι γονείς να επιλέγουν τα σχολεία της γειτονιάς. Θα πρέπει να βρεθεί μια κατάλληλη θέση που να ευνοεί τις μετακινήσεις των μαθητών.
  • Η δύναμη της συνήθειας να συμπληρώνεται η διδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας μόνο στην παροικιακή εκπαίδευση.
  • Πιθανές δυσχέρειες στην εύρεση των οικονομικών μέσων από τα ενδιαφερόμενα μέρη, την ανάληψη πρωτοβουλιών, την παρακίνηση χορηγών και την εξασφάλιση των αναγκαίων κτηριακών υποδομών και του εξοπλισμού για την υλοποίηση του ελληνοβρετανικού δίγλωσσου εγχειρήματος.
  • Ενδεικτικά θέματα για εξασφάλιση των ποιοτικών προϋποθέσεων λειτουργίας: εκπαιδευτική ηγεσία με όραμα, σύγχρονη οργάνωση και διοίκηση, υψηλή επιστημονική και παιδαγωγική κατάρτιση του διδακτικού προσωπικού, εκπαιδευτικοί με διαπολιτισμικές δεξιότητες, ενδιαφέρον για την ελληνική γλώσσα, σύγχρονο αγγλοελληνικό πρόγραμμα, κ.λπ.

Οι ενδεχόμενες διαφορές ανάμεσα στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας προέλευσης των μεταναστών και της χώρας διαμονής, οι πιθανές δυσκολίες ενσωμάτωσης των μαθητών στο εκπαιδευτικό και κοινωνικό πλαίσιο της χώρας υποδοχής, οι ενδεχόμενες δυσκολίες συνεργασίας και επικοινωνίας για την υπερνίκηση στερεοτυπικών αντιλήψεων για την αποδοχή και τον σεβασμό της διαφορετικότητας και οι πιθανές αναντιστοιχίες στο μορφωτικό περιεχόμενο, τα βιώματα, τα ενδιαφέροντα και τα συναισθήματα των διαφόρων μαθητών, μπορούν να βρουν βιώσιμες λύσεις μέσα από τις δυνατότητες που ανοίγονται με την προοπτική των δίγλωσσων σχολείων. Όλα τα πιθανά εμπόδια θα πρέπει να καταγραφούν και τα μελετηθούν με λεπτή προσοχή.

Αναμφίβολα, η δίγλωσση εκπαίδευση συνδέεται με το εκπαιδευτικό σύστημα και τη γλώσσα της χώρας διαμονής και αναπτύσσει τη γλωσσική και γνωστική ευελιξία των μαθητών. Η γλωσσική και πολιτιστική ποικιλομορφία μπορεί να αποτελέσει πολύτιμη πηγή εμπλουτισμού και να συμβάλει στην εξασφάλιση υψηλής ποιότητας μάθησης. Επιπλέον, εφόσον η ελληνική γλώσσα είναι ενσωματωμένη στο κανονικό πρόγραμμα λειτουργίας των εκπαιδευτικών μονάδων της χώρας υποδοχής, αλληλεπιδρούν εθνοτικές μαθητικές ομάδες με διαφορετικές γλώσσες και πολιτισμικές παραδόσεις συμβάλλοντας στον αμοιβαίο εμπλουτισμό τους. Η σχολική φοίτηση είναι υποχρεωτική και αβίαστη, χωρίς οι μαθητές να βαρύνονται με επιπρόσθετες απογευματινές ώρες και υπερβολικές σχολικές υποχρεώσεις. Παρότι το πολυπολιτισμικό περιβάλλον δεν είναι απαλλαγμένο από ιεραρχικές σχέσεις, ανισότητες και συγκρούσεις, στο διαπολιτισμικό πλαίσιο εκπαίδευσης που βασίζεται στο διάλογο των πολιτισμών και την κατανόηση της διαφορετικότητας, οι συγκρούσεις που γενιούνται μπορούν να διευθετούνται ειρηνικά έτσι ώστε οι μαθητές ελληνικής καταγωγής να μην αισθάνονται απομονωμένοι και περιθωριοποιημένοι. Για τους προηγούμενους λόγους η προώθηση των δίγλωσσων σχολείων καθώς και των μορφών διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας ως δεύτερης/ξένης γλώσσας στο πρόγραμμα των ξένων σχολείων θα είναι πολλαπλά ωφέλιμη.

Σε μια εποχή συνεχών αλλαγών και πολιτισμικών αλληλοεπιδράσεων η ίδρυση δίγλωσσων σχολείων αποτελεί μια σύγχρονη αναγκαιότητα. Τα σχολεία αυτά αποτελούν μέσο τόσο για την πολύπλευρη ανάπτυξη των μαθητών όσο και τη συμμετοχή τους στην κοινωνική ζωή. Η εκπαίδευση που δεν είναι μονοπολιτισμική και μονόγλωσση, μπορεί να διαδραματίσει προεξάρχουσα σημασία στην προώθηση της κοινωνικής συνοχής και της ειρηνικής συνύπαρξης. Σήμερα περισσότερο από ποτέ τα σχολεία πρέπει να προετοιμάζουν τους μαθητές ώστε να ζήσουν και να δημιουργήσουν σε έναν ανοιχτό κόσμο και θα αλληλεπιδρούν με ανθρώπους διαφορετικών πολιτιστικών καταβολών, θα επικοινωνούν και θα συνεργάζονται με άλλους παρά τις διαφορές, αναπτύσσοντας αλληλοκατανόηση. Τα αμιγή σχολεία πρέπει να μετεξελιχθούν σε δίγλωσσα, συνταιριάζοντας εθνικές, ευρωπαϊκές και οικουμενικές διαστάσεις, θα πρέπει να προσαρμοστούν στο διεθνές περιβάλλον, λαμβάνοντας υπόψη τα ενδιαφέροντα των μαθητών και μαθητριών, ενισχύοντας το δίγλωσσο ή πολύγλωσσο πνευματικό δυναμικό τους και αξιοποιώντας τις γνώσεις, τις εμπειρίες και τις ικανότητες των εκπαιδευτικών στην προοπτική ανάπτυξης της δίγλωσσης εκπαίδευσης.