Έλληνες Μετανάστες και Εκπαίδευση

Image result for έλληνες διασπορά μετανάστευση εκπαίδευση

Η εκπαίδευση του Απόδημου Ελληνισμού έχει μακρά ιστορία. Για πολλούς αιώνες οι ελληνικές κοινότητες πρωτοστάτησαν στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και λειτούργησαν ως φορείς του ελληνικού πολιτισμού στα πέρατα της οικουμένης. Μετά το μεταναστευτικό κύμα της δεκαετίας του 60 προς τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης αρχίζει η υποστήριξη της παιδείας των ομογενών από το ελληνικό κράτος με σχολεία, εκπαιδευτικούς, βιβλία και διδακτικό υλικό.

Κατά τη δεκαετία του 80 διαπιστώνεται ραγδαία αύξηση του αριθμού των αμιγών σχολείων και των λεγόμενων Τμημάτων Μητρικής Γλώσσας (μετέπειτα ΤΕΓ). Επιπλέον, η θεσμοθέτηση της εισαγωγής των ομογενών και των τέκνων υπαλλήλων στα ελληνικά πανεπιστήμια και η αύξηση των αποσπάσεων εκπαιδευτικών ενίσχυσε σημαντικά το μαθητικό δυναμικό των σχολικών μονάδων της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, κυρίως προς τις ευρωπαϊκές χώρες. Κατά την εικοσαετία 1990-2010 με την απόσπαση πολλών εκπαιδευτικών κυρίως προς ευρωπαϊκές χώρες, δεν υπηρετήθηκαν οι πραγματικές ανάγκες των μαθητών και της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης και παρατηρήθηκαν στρεβλώσεις και υπερβολές.

Image result for έλληνες μετανάστες

Μετά το 2008 εξαιτίας της οικονομικής κρίσης της χώρας μας έχουμε ένα νέο κύμα εκτεταμένης μετανάστευσης, το οποίο μέχρι σήμερα σε όλο τον κόσμο αριθμεί περίπου 500.000 άτομα. Η Μ. Βρετανία ήταν αδιάλειπτα πόλος έλξης μεταναστών από την Ελλάδα και την Κύπρο, οι οποίοι αναζητούσαν μια καλύτερη ζωή. Από το 2008 μέχρι και το 2017 έχουν λάβει άδεια παραμονής στη Μ. Βρετανία (National Insurance Number) 82.687 νέοι Έλληνες μετανάστες (56% άνδρες και 44% γυναίκες). Επίσης σημαντικά αυξημένος είναι ο αριθμός ο νέων Ελλήνων μεταναστών προς τις σκανδιναβικές χώρες και την Ιρλανδία.

Οι σημερινοί Έλληνες μετανάστες προς τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης διαφέρουν από τους οικονομικούς μετανάστες της δεκαετίας του 60 και των αρχών του 20ου αιώνα. Στην πλειονότητά τους είναι νέοι επιστήμονες, ανώτατης ακαδημαϊκής μόρφωσης, που διαθέτουν επαγγελματική εμπειρία, και συνήθως μεταναστεύουν με όλη την οικογένειά τους για να διατηρήσουν την ποιότητα ζωής που είχαν εξασφαλίσει στην Ελλάδα πριν από το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης. Οι μετανάστες χαμηλής κοινωνικοοικονομικής θέσης είναι λιγότεροι, αναπτύσσουν όμως νέες μειονοτικές ομάδες που προστίθενται στις ήδη υπάρχουσες. Οι περισσότεροι Έλληνες μετανάστες γνωρίζουν ξένες γλώσσες και είναι ανοιχτοί στο κοινωνικό περιβάλλον των χωρών υποδοχής. Η μετακίνησή τους είναι μελετημένη και οι ίδιοι δείχνουν αποφασισμένοι να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες ένταξης στις χώρες υποδοχής.

Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των αποδήμων Ελλήνων διαφέρουν από χώρα σε χώρα και συναρτώνται με την κοινωνικοοικονομική και πολιτισμική τους κατάσταση στις χώρες που ζουν. Έτσι η παροικιακή εκπαίδευση  των μαθητών στις διάφορες κοινότητες της διασποράς εξαρτάται από τις πολιτισμικές συνθήκες στις χώρες αυτές. Στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης ζουν αρκετοί μετανάστες δεύτερης και τρίτης γενιάς, οι οποίοι εγγράφουν τα παιδιά τους στα ελληνικά σχολεία της Ομογένειας (ΤΕΓ). Συνήθως οι γονείς αυτοί δεν διαθέτουν επαρκή χρόνο για να αναπτύξουν στενές σχέσεις μεταξύ τους. Οι γονείς δεύτερης και τρίτης γενιάς μεταναστών δεν μιλούν στα παιδιά τους Ελληνικά με αποτέλεσμα η πρόοδός τους να καθυστερεί. Ωστόσο, είναι περήφανοι για την ελληνική καταγωγή τους. Στις περιπτώσεις αυτές παρατηρείται μια μορφή ελληνικότητας χωρίς έντονο το στοιχείο της γλώσσας, αφού αυτό φθίνει σε ορισμένες παροικίες της Διασποράς.

Τα παιδιά των μεταναστών δεύτερης και τρίτης γενιάς και οι Έλληνες μαθητές του εξελισσόμενου μεταναστευτικού ρεύματος προς το Ηνωμένο Βασίλειο και τις άλλες χώρες της Βόρειας Ευρώπης εγγράφονται συνήθως στα ξένα σχολεία. Σύμφωνα με την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για τη Μετανάστευση και την Κινητικότητα διαγράφονται νέες προκλήσεις και ευκαιρίες για τα εκπαιδευτικά συστήματα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα σχολεία αυτά θα πρέπει να προσαρμοστούν προς τους μετανάστες μαθητές, να υποστηρίξουν την ενεργητική τους ένταξη και να τους βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν τις ιδιαίτερες ανάγκες τους, παρέχοντας υψηλής ποιότητας μάθηση. Η εκπαίδευση θα πρέπει να εξασφαλίσει τις αναγκαίες συνθήκες ώστε οι μαθητές να γίνουν επιτυχημένοι και παραγωγικοί πολίτες της εκάστοτε χώρας υποδοχής. Σε ένα κλίμα αλληλοσεβασμού και αποδοχής της γλωσσικής και πολιτιστικής ποικιλίας η μετανάστευση μπορεί να αποτελέσει ανεκτίμητη πηγή εμπλουτισμού για τα σχολεία.

Τέλος, τα αμιγή ελληνικά σχολεία και τα Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού (ΤΕΓ), τα οποία έχει ιδρύσει το ελληνικό κράτος, υπόσχονται την ομαλή ένταξη των παιδιών των Ελλήνων μεταναστών στην πολυπολιτισμική βρετανική πραγματικότητα. Το Γραφείο Συντονιστή Εκπαίδευσης της Ελληνικής Πρεσβείας στο Λονδίνο από τη σύστασή του υπηρετεί την καλλιέργεια της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού. Το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων (ΥΠ.Π.Ε.Θ.) της Ελλάδας παρά τις αντιξοότητες συνεχίζει να στηρίζει έμπρακτα την εκπαίδευση της Διασποράς με αποσπασμένους εκπαιδευτικούς και διδακτικό υλικό, έντυπο και ψηφιακό.

Υπό το βάρος της κρίσης, την οποία βιώνει η πατρίδα μας, αλλά και τις επιπτώσεις συνεχών μεταβολών, τα ελληνόγλωσσα σχολεία αναζητούν τη διαμόρφωση νέας ταυτότητας στο διεθνές περιβάλλον. Τα αμιγή ελληνικά σχολεία και τα ΤΕΓ είναι πνευματικές εστίες διατήρησης της ελληνοφωνίας, που αγκαλιάζουν νέους και ενήλικες ποικίλων πολιτιστικών καταβολών. Λαμβάνοντας υπόψη τη διγλωσσία ή πολυγλωσσία των μαθητών και μαθητριών, προσπαθούν να ενσωματώσουν στο Πρόγραμμα Σπουδών διαπολιτισμικές διαστάσεις για να αναπτύξουν τη γνωστική ευελιξία τους και να εμπλουτίσουν τις εμπειρίες των μαθητών, ώστε να είναι σε θέση να ζήσουν δημιουργικά στον σύγχρονο πολυπολιτισμικό κόσμο.